Z początkiem 2018 roku z szeregów Seata jako osobna marka została wydzielona Cupra. Nazwa ta używana była wcześniej przy modelach o sportowym charakterze i jako osobna marka miała podobną rolę: wprowadzić na rynek coś mniej pospolitego, coś ze sportowym zacięciem, posmakiem premium, a jednocześnie coś utrzymanego w rozsądnych przedziałach cenowych. Cała operacja zakończyła się wielkim sukcesem.
Cupra od momentu powstania zaczęła podbierać klientów nie tylko Seatowi, ale również wielu nawet znacznie lepiej pozycjonowanym markom. Za rozruch nowego interesu odpowiadał crossover Ateca oraz hatchabck i kombi Leon, które miały w sobie jeszcze wiele Seata. Wiosną 2020 roku zadebiutował pierwszy model Cupry czystej krwi: crossover o dźwięcznie brzmiącej nazwie Formentor, którą zaczerpnięto od wysuniętego na północ, skalistego krańca Majorki. Auto stało się z miejsca przebojem: tylko w 2022 roku rozprowadzono prawie sto tysięcy egzemplarzy, które stanowiły prawie 64% sprzedaży całej Cupry i blisko jedną czwartą sprzedaży całej grupy Seata! Jesienią 2025 roku wyprodukowano 1-milionowy samochód Cupry, został nim Formentor w matowym kolorze Magnetic Tech z hybrydowym układem napędowym.
Formentor jako flagowy model miał wielkie ambicje, które już w 2021 roku z okazji trzecich urodzin marki zostały przekute na sportowy wariant o oznaczeniu VZ5. VZ to skrót od hiszpańskiego "veloz" - "szybki". Liczba pięć odnosi się do liczby cylindrów pod maską. Liczby, która za sprawą nieustających wysiłków Audi od lat budziła pożądanie. Dzięki przynależności do wielkiej rodziny Volkswagena w Formentorze VZ5 wylądował - na drodze wyjątku! - 5-cylindrowy motor TFSI od Audi właśnie. Jednym z warunków wykorzystania jednostki było utrzymanie jej mocy na poziomie niższym od aut Audi z rodziny RS, które dobiły do 400 koni mechanicznych.
Zwykły Formentor do momentu debiutu VZ5 znany był jako auto spalinowe oraz hybrydowe o czterech cylindrach, z których udało się wycisnąć od 150 do 310 koni mechanicznych (najmocniejszy w tym gronie był Formentor VZ, najsłabszy wariant był najtańszą Cuprą w ofercie, nadciągający wariant VZ5 - najdroższą). Rzędowy, pięciocylindrowy silnik z turbodoładowaniem o pojemności 2,5 litra podniósł możliwości hiszpańskiego crossovera do 390 koni mechanicznych oraz 480 niutonometrów, które pojawiały się już przy 2,25 tysiącach obrotów na minutę (na maksymalną moc trzeba było czekać do 5,7 tysiąca obrotów). Silnik według najlepiej sprawdzających się rozwiązań połączono z dwusprzęgłową skrzynią biegów o siedmiu przełożeniach w systemie przeniesienia mocy na obie osie 4Drive. Maszyna miała rozpędzać się do setki w 4,2 sekundy, a jej zapędy ograniczono do 250 kilometrów na godzinę.
Najmocniejszy Formentor przyciągał wzrok akcentami w miedzianym kolorze, nowymi zderzakami z dużymi wlotami powietrza, przetłoczeniami przedniej maski, poszerzonymi nadkolami, nowymi felgami o średnicy dwudziestu cali, zaciskami hamulcowymi od Akebono na tarczach o średnicy 375 milimetrów z przodu, czterema końcówkami wydechu, namiastką dyfuzora, zmniejszonym o dziesięć milimetrów prześwitem, detalami z włókien węglowych oraz nowymi kolorami nadwozia. W środku ustawiono kubełkowe fotele. W pakiecie znalazły się między innymi adaptacyjne reflektory Matrix LED, adaptacyjne zawieszenie z piętnastoma trybami pracy, adaptacyjne wspomaganie kierownicy oraz elektronika zapewniająca nowe tryby jazdy i aktywny rozkład momentu obrotowego między osiami oraz poszczególnymi kołami.
Cupra ograniczyła produkcję Formentora VZ5 do siedmiu tysięcy egzemplarzy, w tym 999 numerowanych sztuk w nowym odcieniu Taiga Grey. Dziennie mogło być produkowanych 77 sztuk silnika, każdą składało w sumie około czterdzieści osób. Do pięciuset egzemplarzy ograniczono specjalnie wykończoną i wyposażoną wersję BAT, która wyróżniała się przede wszystkim kolorystyką z przewagą czarnych elementów. Pod koniec 2025 roku 390-konny Formentor VZ5 wrócił do oferty jako model limitowany do czterech tysięcy egzemplarzy (z nowym przodem, przeprojektowanym tylnym pasem i innymi modernizacjami, które wprowadzono w ramach odmłodzenia wszystkich odmian Formentora). W segmencie sportowych, spalinowych crossoverów jedyną alternatywą z pięcioma cylindrami dla VZ5 pozostawało Audi RS Q3.
Tekst: Przemysław Rosołowski
Ostatnia aktualizacja: 01.05.2026
