Peugeot, którego pierwsze automobile powstały w 1889 roku, był częstym bywalcem zawodów organizowanych na trasach między miastami. Francuską markę można było zobaczyć między innymi w rajdzie Paryż-Rouen, który uważany jest za pierwszą imprezę w historii sportów samochodowych. Zainteresowanie tego typu aktywnością spadło na przełomie wieków, a różne eksperymentalne Peugeoty można było później zobaczyć głównie w wyścigach małych pojazdów klasy voiturette.
Peugeota zabrakło na starcie pierwszego w historii Grand Prix Francji, które miało miejsce w czerwcu 1906 roku. Francuskie marki reprezentował wtedy między innymi Renault, Panhard, Lorraine-Dietrich, Darracq, Hotchkiss i Brasier. Paugeota zabrakło również w dwóch kolejnych edycjach wyścigu, ale gdy w 1912 roku przyszło po trzech latach do organizacji trzeciego w historii GP Francji, sytuacja wyglądała już zupełnie inaczej.
Już w 1911 roku u Peugeota ruszył projekt budowy zupełnie nowych maszyn klasy grand prix, które zapisały się jako jedne za najważniejszych wyścigowych automobili tamtego okresu. Czoła nowym wyzwaniom miał stawać bolid z nowoczesnym silnikiem z czterema górnymi wałkami rozrządu, czterema zaworami na cylinder i hemisferycznymi komorami spalania o pojemności 7,6 litra i mocy prawie 150 koni mechanicznych. Georges Boillot poprowadził maszynę do zwycięstwa w GP Francji w Dieppe w 1912 roku, pokonując między innymi kierowcę Fiata z przeszło 14-litrowym silnikiem. W maju 1913 roku Jules Goux za kierownicą 7,6-litrowego Peugeota wygrał w mniej oczywistej imprezie: Indianapolis 500 w USA!
W tym samym okresie młody zespół sportowy Peugeota podjął kolejne wyzwania. Samochody, za których zaprojektowanie odpowiadał Ernest Henry, inżynier ze Szwajcarii, i które powstały z inicjatywy kilku zapalonych kierowców, pojawiły się w kolejnych zawodach. Na rok 1913 przygotowano maszyny klasy grand prix z silnikami zmniejszonymi do 5,65 litra oraz mniejsze ścigacze z silnikami o pojemności trzech litrów. W kolejnym GP Francji w Amiens samochody i kierowcy Peugeota zajęli dwa pierwsze miejsca! Wygrał Boillot, drugi był Goux. Henry w swoich silnikach stosował nie tylko nowoczesny rozrząd desmodromiczny, ale eksperymentował również z przesunięciem wału korbowego względem osi cylindrów w celu zmniejszenia sił działających na tłoki oraz układem smarowania z suchą skrzynią korbową.
Nowością w modelach 3-litrowych były zawory pochylone pod kątem sześćdziesięciu, a nie czterdziestu pięciu stopni. Takie rozwiązanie zaadoptowano do nowego modelu L45 klasy grand prix na sezon 1914, w którym w życie weszła formuła ograniczająca pojemność silników do 4,5 litra. Nowa maszyna mimo mniejszej pojemności rozwijała jakieś 115 koni mechanicznych. To przeszło 25 KM z jednego litra, czyli o co najmniej jedną czwartą więcej od samochodów grand prix z 1912 roku. Silniki Peugeotów nie odznaczały się znaczą elastycznością, ale braki te nadrabiano przełożeniami skrzyni biegów i przekładni głównej.
Kolejną nowością były hamulce bębnowe na przedniej osi, a nie tylko na tylnej. Samochody budowano na klasycznych stalowych ramach drabinowych, a silniki i skrzynie biegów montowano na osobnych ramach pomocniczych. Pozwoliło to nie tylko zredukować drgania przenoszone na cały pojazd, ale również zwiększyć jego sztywność. Czterocylindrowy silnik L45 współpracował z ręczną skrzynią o czterech biegach, która wysyłała całą moc na sztywny most tylnej osi. Wyścigowa maszyna ważyła tylko około 1,1 tony i mogła rozpędzić się do 180 kilometrów na godzinę. Samochód ścigał się przeważnie na ogumieniu Dunlopa.
Model L45 odznaczał się również opływową karoserią z zaostrzonym tyłem, w którym chowało się ustawione pionowo koło zapasowe. Bolid Peugeota był jednym z pierwszych wyścigowych samochodów na świecie, którego kształty były wynikiem eksperymentów prowadzonych w tunelu aerodynamicznym. Miniaturowy model automobilu badano w paryskim tunelu aerodynamicznym Laboratoire Aerodynamique Eiffel. Powstał on z inicjatywy architekta Gustave'a Eiffela, którego nazwisko nosi słynna paryska wieża.
Grand Prix Francji w lipcu 1914 roku było ostatnim dużym wyścigiem samochodowym w Europie przed wybuchem pierwszej wojny światowej. Wyścig, który przeniósł się do Lyonu został zdominowany przez kierowców Mercedesów, a nowy Peugeot zajął czwarte i siódme miejsce. Trzecia sztuka, która prowadziła przez długi czas, odpadła po awarii silnika. W tym samym roku samochód dojechał na miejscu drugim i czwartym do mety Indianapolis 500.
Wybuch wojny nie zakończył kariery wyścigowych Peugeotów. Cały czas mocno cenione samochody spędziły kolejne lata w USA, gdzie po małych modyfikacjach nie można było ich ignorować. W roku 1916 za kierownicą 4,5-litrowego Peugeota w Indianapolis 500 wygrał Dario Resta, a trzy lata później trzecią wygraną do dorobku francuskiej marki dopisał Howdy Wilcox. Resta wygrał w Peugeocie również w zawodach Vanderbilt Cup w Kalifornii w latach 1915-1916. Francuskie auta, którym wiek dawał się już we znaki, startowały w najwięcej znaczących zawodach w USA jeszcze do 1922 roku.
Sukcesów nie brakowało również po wojnie na starym kontynencie. W roku 1919 model z silnikiem o pojemności 2,5 litra wygrał we włoskim Targa Florio. Maszynę prowadził Andre Boillot, młodszy brat Georgesa... który rozbił się kilkadziesiąt metrów przed metą i ukończył wyścig najpierw na wstecznym, a po chwili już prawidłowo. Sukcesy Peugeotów zakończyły się na początku lat dwudziestych, w których do głosu doszły takie marki, jak Fiat, Bugatti czy Alfa Romeo.
Jeden z oryginalnych egzemplarzy L45, który w 1916 roku zajął miejsce trzecie w Indianapolis 500, sprzedał się pod koniec 2017 roku na licytacji w Los Angeles za kwotę prawie 7,3 miliona dolarów. Samochód na podwoziu numer jeden z silnikiem numer jeden po zmianie właściciela spoczął w zbiorach The Brumos Collection na Florydzie. Do dziś prawdopodobnie przetrwał tylko jeszcze jeden egzemplarz, który miałby znajdować się gdzieś w prywatnej kolekcji w USA. W roku 1914 z myślą o Grand Prix Francji zbudowano cztery sztuki.
Tekst: Przemysław Rosołowski
Ostatnia aktualizacja: 01.03.2026
